Siena: een plein dat naar het stadhuis wijst

Italië · Stad & geschiedenis

Witte banen verdelen de Piazza del Campo in negen vakken. De bestrating en de regels voor de omliggende gevels maken samen een stadsruimte met een duidelijke richting.

Op de Piazza del Campo in Siena hoort de grond bij het beeld van de stad. De roodbruine bestrating vormt een holle schelp; witte banen delen die in negen vakken. Ze lijken naar het Palazzo Pubblico te wijzen. Zo ligt het stadhuis niet alleen aan een plein. De lijnen van het plein geven het gebouw ook een plaats in de compositie.

Die samenhang loopt door tot boven de straat. De gemeentelijke toerismedienst beschrijft regels uit 1297 voor de gevels rond het Campo. Aan de pleinzijde moesten vensters twee of drie openingen naast elkaar hebben, gescheiden door zuiltjes. De afzonderlijke huizen kregen daarmee een gemeenschappelijke vormregel. Het vertrouwde stadsbeeld is dus mede het resultaat van besluiten over wat een eigenaar aan zijn gevel mocht bouwen.

Visit Siena verbindt de negen vakken met het Bestuur van de Negen, dat de stad van 1287 tot 1355 bestuurde. De bestrating krijgt in die uitleg een politieke betekenis. Je hoeft die historische verwijzing niet te kennen om het lijnenspel te zien, maar ze verandert wel het kijken: de vorm van een publieke ruimte kan ook iets vertellen over het bestuur dat haar liet inrichten.

De Fonte Gaia laat een andere laag in dat stadsbeeld zien. Jacopo della Quercia maakte de oorspronkelijke marmeren decoraties tussen 1409 en 1419. De beelden die nu buiten op het plein staan, zijn vervangingen. De negentiende-eeuwse fontein is van Tito Sarrocchi; de oorspronkelijke delen worden bewaard in Santa Maria della Scala. Wie het werk aan het plein bekijkt, ziet dus een historische vervanging van een nog ouder werk.

Dat maakt het Campo interessanter dan een stilgezet middeleeuws decor. In dezelfde ruimte komen een patroon in de grond, afspraken over gevels en een latere vervanging van beeldhouwwerk samen. De huizen zijn geen losse rand om een bezienswaardigheid, en de fontein is geen bewijs dat alles eeuwenlang op dezelfde plek onveranderd bleef. Het plein kun je lezen als een geheel dat door verschillende generaties is gevormd.