Tampere en Dubrovnik: slim toerisme begint bij wat een stad kan dragen

Stad & samenleving

Op TIS in Sevilla stonden twee Europese titelhouders op het programma. Hun plannen leggen andere accenten: Tampere maakt natuur en cultuur toegankelijker, Dubrovnik probeert bezoekersdruk rond het historische centrum te sturen.

Een bezoeker naar een natuurgebied brengen en een drukke binnenstad ontlasten: beide kunnen onder slim toerisme vallen. Tampere en Dubrovnik maken duidelijk hoe verschillend de vraag kan zijn waarop een stad antwoord zoekt. De Europese Commissie beschrijft de Finse stad als European Capital of Smart Tourism van 2026 en Dubrovnik als European Green Pioneer of Smart Tourism. Het zijn twee verschillende titels.

Tourism Innovation Summit, van 6 tot en met 8 oktober 2026 in Sevilla, vormde de aanleiding om hun aanpak naast elkaar te zetten. De EC-aankondiging noemt voor Tampere een panel over data en effect op 6 oktober, en voor Dubrovnik een bijeenkomst over het vertrouwen van bewoners op 7 oktober. Die aankondiging vertelt wat was geprogrammeerd; ze is geen verslag van wat de sprekers hebben gezegd.

In Tampere krijgt toegang tot de omgeving een concrete vorm. De EC noemt het in 2024 geopende toegankelijke strand aan het Pyhäjärvi, met onder meer een hellingbaan en ruime kleedruimten. Ook beschrijft ze vier drempelvrije natuurroutes. De Outdoor Express verbindt de stad in het zomerseizoen met drie nationale parken. Dat laatste is een seizoensdienst: de beschrijving belooft geen verbinding op iedere oktoberdag.

Dezelfde gedachte loopt door naar cultuur. Via de Tampere.Finland-app zijn stadsroutes beschikbaar, waaronder een hockeyroute en een route over de burgeroorlog van 1918. Het gaat om mogelijkheden om een plek te bereiken en haar geschiedenis te begrijpen. Daarnaast heeft Tampere als doel om in 2030 koolstofneutraal te zijn. Een doeljaar zegt nog niets over de mate waarin dat doel al bereikt is.

Dubrovnik richt de aandacht op de druk rond het historische centrum. Volgens de EC-stadspagina werkt Respect the City samen met lokale partners om de gevolgen van overtoerisme te beperken. Daarnaast helpen bezoekersmonitoring en de Dubrovnik Pass om de drukte te sturen. De pagina beschrijft ook een grens van 4.500 cruisebezoekers per dag of twee cruiseschepen tegelijk. Dat is een maatregel voor cruiseverkeer; het getal is geen maximum voor alle mensen die Dubrovnik bezoeken.

Onderzoek naar de draagkracht gebeurt volgens dezelfde bron met de Universiteit van Dubrovnik. Dat begrip verbindt bezoekersaantallen aan de ruimte en voorzieningen die een stad heeft. Hoeveel verkeer, drukte en gebruik kan een plek dragen? De EC-pagina geeft een beschrijving van de aanpak, geen onafhankelijke effectmeting die bewijst dat de bewoners het resultaat voldoende vinden.

De vergelijking laat twee onderdelen van dezelfde bestuursvraag zien. Tampere probeert routes en ervaringen beter bereikbaar te maken; Dubrovnik probeert de belasting van een intensief bezochte plek te sturen. De omvang van bezoekersstromen is daarbij een beginpunt. Of de gekozen maatregelen werken, moet blijken uit wat ze betekenen voor de mensen en plekken waar het toerisme terechtkomt.