Dag van de Duitse Eenheid, 3 oktober: wat Duitsland viert en waarom in Bremen

Duitsland · Europa

Op zaterdag 3 oktober 2026 viert Duitsland 36 jaar eenheid, met het centrale feest in Bremen. Wat gebeurde er op 3 oktober 1990, en waarom verhuist het feest elk jaar?

Op zaterdag 3 oktober 2026 viert Duitsland de Tag der Deutschen Einheit, de Dag van de Duitse Eenheid. Het centrale feest is dit jaar in Bremen, van vrijdag 2 tot en met zondag 4 oktober, onder het motto "Viele Stärken – ein Land". De organisatie van het bürgerfest spreekt van 36 jaar Duitse eenheid.

Voor een Nederlander is dat een opvallende feestdag: geen koningsdag, geen bevrijdingsdag, maar de dag waarop één land het bijeenvoegen van twee staten herdenkt. Wat gebeurde er precies, en waarom reist het feest elk jaar naar een andere stad?

Wat er op 3 oktober 1990 gebeurde

Het ging niet om een val van een muur, maar om een toetreding. Op 3 oktober 1990 trad de Duitse Democratische Republiek (DDR) toe tot de Bondsrepubliek Duitsland. Dat gebeurde volgens artikel 23 van het Grundgesetz, de Duitse grondwet, schrijft de Bundeszentrale für politische Bildung. De voorwaarden stonden in het Einigungsvertrag, het eenwordingsverdrag van 31 augustus 1990. Daarin regelden beide staten alles wat de toetreding nodig maakte: aanpassingen van de grondwet, het gelijktrekken van het recht en de nieuwe indeling van overheid en overheidsvermogen.

De Berlijnse Muur viel eerder, op 9 november 1989. Na de Wende was die datum als nationale feestdag in gesprek, schrijft de Landeszentrale für politische Bildung Baden-Württemberg. Maar op 9 november 1938 vond ook de Reichspogromnacht plaats, en daarom week men uit naar 3 oktober, de dag waarop de eenheid werd voltooid. Artikel 2 van het eenwordingsverdrag legde dat vast. Volgens dezelfde instelling is het de enige wettelijke feestdag in Duitsland die in federaal recht staat; alle andere feestdagen zijn een zaak van de deelstaten.

Waarom elk jaar in een andere stad

De centrale viering trekt rond door het land. Het officiële feest vindt altijd plaats in de deelstaat die op dat moment het voorzitterschap van de Bundesrat heeft, de Duitse Eerste Kamer, legt de Bundesrat uit. Bremen nam dat voorzitterschap op 1 november 2025 over van het Saarland. De volgorde van de deelstaten ligt volgens de Bundesrat al vast tot en met 2041.

Dat is te zien in het overzicht op de website van het bürgerfest: in 1990 was het feest in Berlijn, in 1991 in Hamburg, in 1992 in Schwerin, in 1993 in Saarbrücken en in 1994 voor het eerst in Bremen. Bremen was ook in 2010 gastheer, bij het twintigjarig bestaan. Dit jaar is de Hanzestad dus voor de derde keer aan de beurt.

Wat er in Bremen te zien is

Het feest speelt zich af rond de Domshof, de Marktplatz, de Schlachte langs de Weser, de Osterdeich en het Weserstadion. Volgens de organisatie presenteren alle zestien deelstaten zich op de Ländermeile, de feestmijl langs de Osterdeich, met paviljoens, streekgerechten en cultuur. Het gastland Bremen laat zich zien in tien thematische werelden, van luchtvaart en ruimtevaart tot zeeonderzoek. Op twee grote podia, op de Domshof en in het stadion, staan concerten.

Rond het Weserstadion presenteren ook de Duitse staatsorganen zich: de Bundestag, de Bundesrat, de regering en het Bundesverfassungsgericht, het constitutionele hof. De regering heeft vier grote tenten en een dialoogforum waar ministers vragen beantwoorden. Op zaterdag 3 oktober staan daar volgens de Bundesregierung onder anderen defensieminister Boris Pistorius, minister van Financiën Lars Klingbeil en minister van Justitie Stefanie Hubig. Er is ook een fototentoonstelling over de weg naar de eenheid.

Op de feestdag zelf is er een officiële plechtigheid. Na een oecumenische dienst in de Sint-Petri-Dom is er een Festakt in het concertgebouw Die Glocke. De sprekers zijn bondspresident Frank-Walter Steinmeier en Bundesrat-voorzitter Andreas Bovenschulte, meldt de Bundesrat. Het Erste zendt dit vanaf 11:45 uur rechtstreeks uit. Op 3 oktober draagt Bovenschulte volgens de Bundesrat ook het symbolische estafettestokje van het voorzitterschap over aan Hendrik Wüst, minister-president van Noordrijn-Westfalen.

Niet alleen Bremen

Bremen is de centrale plek, maar niet de enige. De website van het Bürgerfest verzamelt de feesten elders in het land: het zijn er tientallen, verspreid over Duitsland.

Even anders kijken

Veel feestdagen herinneren aan een veldslag of een onafhankelijkheidsverklaring. Deze dag herinnert aan een stemming: de Volkskammer, het parlement van de DDR, verklaarde in de nacht van 22 op 23 augustus 1990 de toetreding met ingang van 3 oktober 1990. Van de 363 uitgebrachte stemmen waren er 294 voor, schrijft de Landeszentrale. Een parlementair besluit werd een feestdag. En omdat het feest elk jaar bij een andere deelstaat te gast is, krijgt een land dat uit zestien delen bestaat de eenheid telkens in een andere stad te zien.