Europa wil methaan uniform rapporteren. Wat wordt er dan werkelijk gemeten?

Een aardgasleiding kan methaan verliezen zonder dat iemand het ziet. Om zo’n uitstoot te verminderen, moet eerst duidelijk zijn waar en hoeveel gas ontsnapt. De Europese Unie heeft daarvoor sinds 2024 regels voor meting, controle, rapportage en het opsporen van lekken in de energiesector. De Europese Commissie heeft nu een ontwerp gepubliceerd voor gemeenschappelijke rapportageformulieren. Dat klinkt administratief, maar de keuze van velden bepaalt welke cijfers later naast elkaar gelegd kunnen worden.

De kern van het ontwerp is eenzelfde manier van indienen. Exploitanten en ondernemingen moeten onder de bestaande methaanverordening uitstootgegevens aan bevoegde autoriteiten in het land van een installatie rapporteren. De voorgestelde uitvoeringsregeling geeft modellen voor de verslagen die de wet in verschillende artikelen verlangt. De Commissie wil zo voorkomen dat vergelijkbare gegevens in uiteenlopende nationale vormen binnenkomen. Een uniform formulier maakt een getal begrijpelijker en beter verifieerbaar, maar verandert niet met terugwerkende kracht wat bij een installatie is uitgestoten.

De consultatie is nog open. Belanghebbenden konden vanaf de aankondiging vier weken reageren, met 6 november 2026 als einddatum. De Commissie plant vaststelling van de uitvoeringsregeling tegen het einde van 2026. Op 15 oktober is het dus een ontwerp, geen definitieve nieuwe plicht met al ingevulde formulieren. De onderliggende EU-verordening uit 2024 is wel van kracht. Dat onderscheid is belangrijk: een bedrijf kan al meet- en herstelverplichtingen hebben, terwijl de nadere vorm van een verslag nog wordt uitgewerkt.

De voorstellen nemen bestaande nationale inventarisaties en technische richtlijnen mee. Zij sluiten ook aan bij rapportagemodellen van het Oil and Gas Methane Partnership 2.0. Daarmee probeert de Commissie gegevens uit meerdere bronnen in één systeem te brengen. De beoogde transparantiedatabank moet vervolgens informatie toegankelijker maken voor toezichthouders en publiek. Hoe nuttig die database wordt, hangt af van de kwaliteit van de onderliggende metingen, de verificatie en de manier waarop verschillen tussen installaties worden uitgelegd.

Methaan heeft een sterk opwarmend effect. De Commissie beschrijft het als een belangrijke bijdrage aan klimaatverandering na koolstofdioxide. De bestaande EU-regels gaan daarom verder dan formulieren: olie- en gasbedrijven moeten apparatuur op lekken onderzoeken en gevonden lekken herstellen. Ook routinematig afblazen en affakkelen van methaan is aan beperkingen gebonden. Het nieuwe ontwerp gaat over de rapportage van zulke uitstoot en acties, niet over een plotseling nieuw verbod op elke emissie vanaf het moment dat de consultatie sluit.

Een goed ingevuld verslag kan een lekkage zichtbaar maken en maatregelen later toetsbaar maken. Het verslag zelf voorkomt echter geen uitstoot. Voor een werkelijke daling moeten metingen betrouwbaar zijn, lekkages worden verholpen en autoriteiten naleving kunnen beoordelen. Daarom is het voorstel technisch én politiek relevant: het bepaalt hoe een bestaande klimaatregel in vergelijkbare gegevens wordt vertaald. Op 15 oktober is vooral de vraag hoe dat ontwerp na reacties wordt aangescherpt.