Alba en de witte truffel: het seizoen begint, met de ezelrace Palio degli Asini

Italië · Reizen

In Alba is de truffeltijd op 1 oktober 2026 officieel begonnen en op zondag 4 oktober rennen de negen wijken om een vaandel, op ezels. Hoe een grap uit 1932 een vast onderdeel van de truffelbeurs werd.

In de nacht van woensdag 30 september op donderdag 1 oktober 2026 is in Alba, in de Noord-Italiaanse regio Piëmont, het truffelseizoen geopend. Zo gaat dat volgens de organisatie van de truffelbeurs elk jaar: om middernacht viert de stad het begin van de zoektocht naar de witte truffel. Op zondag 4 oktober volgt een ander ritueel dat net zo bij de herfst hoort, maar met veel minder eerbied: de Palio degli Asini, een wedstrijd op ezels, meldt de beursorganisatie.

De internationale truffelbeurs zelf begint volgens de beursorganisatie pas op zaterdag 10 oktober en loopt tot en met 6 december 2026. Het is de zesennegentigste editie. Eerst is er dus een middag vol vaandels, kostuums en koppige dieren.

Een stad die om middernacht de truffel verwelkomt

De Capodanno del Tartufo, het truffelnieuwjaar, valt dit jaar volgens de beursorganisatie in de nacht tussen 30 september en 1 oktober. Dan viert Alba het officiële begin van de zoektocht naar de witte truffel (Tuber magnatum Pico). Een stoet van truffelzoekers (trifolao) en hun honden (tabui) trekt over de pleinen van de binnenstad. Het geheel eindigt met een gezamenlijke toost op het nieuwe seizoen, met een glas Alta Langa DOCG.

De lokale nieuwssite Lavocedialba meldde dat bijna tweehonderd honden meeliepen in de stoet die het seizoen opende.

De ezelrace: een grap die bleef hangen

De Palio degli Asini wordt volgens de beursorganisatie gehouden op zondag 4 oktober 2026. Negen borghi, wijken van de stad, strijden om het drappo, het vaandel. 's Ochtends worden de ezels op Piazza Risorgimento aan de wijken toegewezen; 's middags volgen op Piazza Senatore Osvaldo Cagnasso twee voorrondes en een finale. De organisatie benadrukt dat het evenement met respect voor de dieren wordt georganiseerd. Het vaandel van dit jaar draagt de handtekening van de Albese beeldhouwer Riccardo Cordero.

Vóór de race trekt een middeleeuwse optocht door de stad. Volgens Lavocedialba doen daaraan ruim 1.200 figuranten mee; de organisatie spreekt van meer dan duizend.

De oorsprong is deels geschiedenis, deels legende, schrijft de streekwebsite langhe.net. In 1275 lagen Alba en Asti, aartsrivalen, in oorlog. Op 10 augustus van dat jaar plunderden Asti-troepen het klooster van San Frontiniano ten zuiden van Alba. Als teken van hun overwicht liepen de Astigianen een palio langs de stadsmuren van Alba. De legende wil dat de nieuwe podestà van Alba, om de vijand te bespotten, daarop een palio met ezels liet lopen.

Het eerste feitelijke ezelrennen was in 1932, schrijft langhe.net. Dat jaar weigerden de Astigianen de Albese ruiters een plek in hun palio. Pinot Gallizio, een veelzijdig kunstenaar uit Alba, organiseerde daarop de ezelrace als spot op de rivaal. Het Centro Studi Beppe Fenoglio noteert dat de race begon in 1932 en daarna werd herhaald in 1933 en 1934, opnieuw na de oorlog in 1945, 1947 en 1948, en in 1951 en 1952 als Giostra delle Cento Torri.

Hoe de ezelrace in 1967 terugkwam

De doorbraak kwam in 1967, volgens het Centro Studi Fenoglio "de consacratie" van de race. Sindsdien is hij onafgebroken gehouden, op 1976 na. Volgens langhe.net hing dat samen met de beurs zelf: in de jaren zestig worstelde de truffelbeurs met de organisatiekosten en dreigde ze te verdwijnen. Een van de nieuwe initiatieven was het weer oppakken van de ezelrace, op initiatief van onder anderen Paolo Farinetti, vader van Oscar Farinetti, de oprichter van Eataly. In 1967 kreeg de palio zo een moderner jasje en werd hij vooral een voorstelling van de stad zelf.

Tijdens de beurs kiezen gemiddeld meer dan 600.000 bezoekers voor de heuvels van Langhe, Monferrato en Roero, meldt de organisatie. De witte truffel zelf bestaat volgens haar bij de gratie van het evenwicht tussen mens, bos, bodem en water.

Even anders kijken

Alba staat bekend om een zeldzame, dure truffel, en elk jaar laat de stad haar wijken strijden op ezels. Dat is geen toeval: de race begon als spot met de rivaal uit Asti. De grap bleef bestaan, en vormt nu het luchtige begin van een seizoen waarin het ernstige werk van zoeken en proeven volgt.