Erntedankfest: waarom Duitsland vandaag de oogst viert

Wie vandaag in Duitsland een kerk binnenloopt, ziet grote kans een altaar vol fruit, groente en brood. Het is Erntedankfest, het oogstdankfeest. Met het feest herinneren christenen aan de nauwe band tussen mens en natuur, schrijft de Evangelische Kirche in Deutschland (EKD). God danken voor de oogst hoorde volgens de EKD in alle tijden bij de religieuze basisbehoeften.

Waarom de eerste zondag van oktober

De Duitse katholieke bisschoppenconferentie koos in 1972 de eerste zondag van oktober als passend moment, legt de protestantse vraagbaak evangelisch.de uit. De EKD besloot in 2006 in feite hetzelfde, met deze regel: Erntedank wordt gevierd op de eerste zondag na Michaelis (29 september), tenzij Michaelis zelf op een zondag valt. In de praktijk komt dat in Duitsland uit op de eerste zondag van oktober, dit jaar dus vandaag.

Een kroon van aren

Traditioneel versieren de gemeenten de altaren aan het eind van de oogst met veldvruchten, aldus de EKD. Vooral de oogstkroon, de Erntedankkrone, is volgens het aartsbisdom Keulen uit veel kerken niet weg te denken. Zo'n kroon wordt gebonden van gevlochten aren en versierd met veldvruchten. De gemeenteleden brengen er oogstgaven mee naar het altaar, waaronder fruit en groente.

Het feest is ouder dan het christendom. Al in het Romeinse Rijk, het oude Griekenland en Israël kende men rituelen om de oogst te bedanken, schrijft het aartsbisdom. De christenen namen dat gebruik over. De gebruiken verschillen sterk per streek: sommige gemeenten vieren het feest volgens het aartsbisdom ook met dansen, feestmaaltijden en optochten.