Parijs protesteert: waarom blijft het niet bij de schoolpoort?

Vroeg in de ochtend stond bij een Parijse universiteit al een blokkade. Later trokken studenten en docenten naar de ambtswoning van de Franse premier. De acties van 13 oktober zijn onderdeel van een protestbeweging die volgens de NOS bij scholieren begon en zich vervolgens verbreedde. Onderwijs blijft het vertrekpunt, maar stijgende woonlasten, brandstofprijzen en onvrede over het regeringsbeleid komen erbij. Daardoor heeft een demonstratie niet meer één vanzelfsprekende eis, laat staan één organisatie die namens iedereen spreekt.

Studentenbonden hebben het ministerie van Onderwijs tien eisen voorgelegd, waaronder meer investeringen. Dat is een formele route naast blokkades en marsen. Volgens de NOS sloten ook politici van La France Insoumise zich bij de protesten aan en riepen gele hesjes op om mee te doen. De NOS beschrijft ook hoe Greta Thunberg zich aansloot bij een protest op een middelbare school in Saint-Denis. Vakbonden kondigden voor zaterdag een grootschalig protest aan, waarbij bredere onvrede centraal zou staan.

Volgens het Franse onderwijsministerie lag de gewogen gemiddelde deelname aan de actiedag op 3,71 procent onder onderwijspersoneel. Voor leraren noemde het 4,52 procent; bij personeel voor het schoolleven lag het gemelde aandeel op 10,31 procent. Het ministerie zegt dat de cijfers op dat moment uit de meeste academies kwamen; Toulouse en enkele overzeese gebieden ontbraken nog. Deze percentages meten werkonderbreking onder personeel binnen die telling. Zij meten niet hoeveel scholieren, studenten of andere burgers op straat stonden.

Het verschil tussen straat en statistiek is relevant. Een druk plein kan in beeld de indruk wekken dat vrijwel iedereen meedoet; een laag stakingspercentage kan de indruk wekken dat de beweging klein is. Beide beelden kunnen tegelijk bestaan doordat zij iets anders tellen. De NOS beschreef op 13 oktober een mars en bijeenkomsten op verschillende plaatsen. Voor een landelijke schatting van alle demonstranten zou een afzonderlijke, controleerbare telmethode nodig zijn. Het onderwijsministerie biedt die voor de straatdemonstraties niet.

Ook binnen de beweging bestaat verschil van mening over de vorm. Een student die door de NOS werd gesproken, steunt de eisen maar uitte moeite met blokkades waarvan het doel niet altijd helder is. Dat is een standpunt van één deelnemer, geen oordeel van alle studenten. Een politicus van La France Insoumise beschuldigde de politie volgens de NOS van hard optreden. Zo’n beschuldiging moet aan de spreker worden toegeschreven; zij bewijst op zichzelf niet hoe elk politieoptreden verliep.

De studentenbonden hebben tien eisen bij het ministerie ingediend. Volgens de NOS had het ministerie op 13 oktober nog niet inhoudelijk op die eisen gereageerd. Dezelfde dag publiceerde het ministerie wel deelnamecijfers voor het eigen personeel in de meeste academies. Er lagen daarmee twee verschillende stukken op tafel: eisen over onderwijsbeleid en een telling van stakers. Geen van beide geeft een totaal van alle mensen die in Parijs of elders demonstreerden.