Galleria dell'Accademia in Florence: hoe het museum van de David zijn erfgoed beschermt
Tijdens de Europese Erfgoeddagen van 26 en 27 september 2026 laten de Florentijnse musea van GAMB zien hoe zij hun collecties beschermen. Van de David tot de instrumenten van de Medici en twee bronzen groothertogen.
Op zaterdag 26 en zondag 27 september 2026 doen de Florentijnse musea van GAMB mee aan de Europese Erfgoeddagen. Dat meldde de Galleria dell'Accademia di Firenze in haar programma. Behalve de Accademia horen daar het Museo Nazionale del Bargello, het Museo delle Cappelle Medicee en het Museo di Palazzo Davanzati bij. Samen bieden ze twaalf thematische rondleidingen van een halfuur, gegeven door kunsthistorici van de musea samen met het zaalpersoneel.
Het thema sluit aan bij het landelijke en Europese thema van dit jaar. Het Italiaanse ministerie van Cultuur, dat de Erfgoeddagen in Italië coördineert, vat het samen als "Proteggere il patrimonio. Rinnovare, resistere, reinventare": het erfgoed beschermen door te vernieuwen, weerstand te bieden en opnieuw uit te vinden. Het ministerie noemt de Erfgoeddagen een initiatief van de Raad van Europa en de Europese Commissie. Op de Europese site luidt het thema "Heritage at Risk: Revive, Resist, Reimagine".
Een museum rond de David
De Galleria dell'Accademia is ontstaan uit een kunstacademie. In 1784 hervormde groothertog Pietro Leopoldo van Toscane de Accademia delle Arti del Disegno, die Cosimo I de' Medici in 1563 had opgericht, tot een moderne Academie voor Schone Kunsten, vertelt het museum. De collectie groeide toen kerken en kloosters werden opgeheven, in 1786 op last van Pietro Leopoldo en in 1810 op last van Napoleon.
Beslissend was de komst van de David van Michelangelo. Het marmeren beeld, gemaakt tussen 1501 en 1504, stond op de Piazza della Signoria. De beeldhouwer Lorenzo Bartolini waarschuwde al in 1842 dat het beeld door weer en wind achteruitging, schrijft de regio Toscane op haar portaal intoscana. Een commissie stelde in 1866 vast dat verplaatsen dringend was.
Tussen 30 juli en 8 augustus 1873 ging het beeld op een houten en ijzeren bok over rails naar de Accademia, schrijft intoscana. Daar wachtte de David nog negen jaar in een houten kist tot de Tribuna klaar was, de zaal die architect Emilio De Fabris voor het beeld ontwierp. De huidige Galleria dell'Accademia werd in 1882 opgericht, meldt het museum.
Beschermen is ook bijhouden
Wat bescherming in de praktijk betekent, laat de rest van het programma zien. In de Accademia gaat Elvira Altiero in op de collectie tussen museale inrichting en restauraties. Alessandra Nardi vertelt hoe het museum muziekinstrumenten bewaart en restaureert, en Silvia De Luca volgt veelluiken van de kerk naar het museum.
Die instrumenten zijn bijzonder. Het museum toont zo'n vijftig muziekinstrumenten uit de collecties van de groothertogen uit de families Medici en Lorena, verzameld tussen de tweede helft van de zeventiende en de eerste helft van de negentiende eeuw. Er staan een altviool en een cello van Antonio Stradivari, uit een kwintet dat hij in 1690 maakte voor grootprins Ferdinando de' Medici, en een ovale spinet van Bartolomeo Cristofori.
In de Cappelle Medicee vertelt Federica Franci over de restauratiegeschiedenis van twee bronzen beelden: groothertog Ferdinando I en zijn zoon Cosimo II in de Cappella dei Principi. Die beelden zijn net behandeld. Stof en fijne vervuiling hadden de kleur van het brons dof gemaakt, meldt GAMB. Bij Ferdinando I werden de oppervlakken schoongemaakt, deels met gecontroleerde stoomstralen. Om goed te kunnen reinigen werd de kroon tijdelijk afgenomen, waarbij restauratoren zagen dat de bevestiging van het hoofd iets was verzakt. Die is vastgezet. Cosimo II, in 2015 al gerestaureerd, werd vooral ontstoft en gecontroleerd.
De beelden zijn meer dan drie meter hoog. Pietro Tacca werkte er tussen 1626 en 1634 aan. Cosimo II was in 1631 klaar, Ferdinando I werd pas in 1646 afgemaakt door Tacca's zoon Ferdinando. "Ingrijpen in werken van dit belang betekent de volle verantwoordelijkheid nemen voor hun behoud en hun overdracht aan volgende generaties", zei GAMB-directeur Andreina Contessa bij de presentatie.
Een rij witte gipsen bustes van vrouwen op een plank in de Gipsoteca Bartolini van de Galleria dell'Accademia in Florence. · Francesco Bini, CC BY-SA 4.0